Badanie drożności jajowodów w Krakowie: Sono-HSG (HyFoSy), HSG i przygotowanie

Badanie drożności jajowodów sprawdza, czy podany przez szyjkę macicy płyn lub środek kontrastowy przepływa przez jajowody. W Sono-HSG (HyCoSy, a w wariancie z pianką HyFoSy) przepływ obserwuje się w USG, a w HSG na zdjęciach rentgenowskich. Polskie standardy diagnostyki niepłodności zalecają obie metody jako badania pierwszego rzutu u Pacjentek bez obciążeń w wywiadzie. Wynik jest jednym z elementów diagnostyki płodności i sam w sobie nie przesądza o szansach na ciążę.

Na czym polega badanie drożności jajowodów?

Jajowody łączą okolice jajników z jamą macicy i odpowiadają za transport komórki jajowej, plemników i zarodka. Jeśli są niedrożne lub uszkodzone, plemniki i komórka jajowa mogą się nie spotkać.

Podczas badania lekarz wprowadza przez szyjkę macicy cienki cewnik. Przez cewnik podaje płyn albo środek kontrastowy i obserwuje, czy przechodzi on przez każdy z jajowodów. Wynik odpowiada na konkretne pytanie: czy w czasie badania widać przepływ. Nie ocenia owulacji, rezerwy jajnikowej ani parametrów nasienia, dlatego lekarz interpretuje go razem z pozostałymi wynikami.

Kiedy wykonuje się badanie drożności jajowodów?

Ocena jajowodów jest częścią diagnostyki niepłodności. Według standardów PTMRiE i PTGiP diagnostykę warto rozpocząć:

• po roku regularnego współżycia bez zabezpieczenia u kobiet poniżej 35. roku życia;
• po 6 miesiącach u kobiet po 35. roku życia;
• jeszcze wcześniej po 38. roku życia.

Standardy zalecają wcześniejszą diagnostykę niezależnie od wieku m.in. przy zaburzeniach miesiączkowania, podejrzeniu nieprawidłowości macicy lub jajowodów, po rozległych operacjach w obrębie jamy brzusznej i miednicy oraz przy podejrzeniu endometriozy. Jeśli zmagasz się z bardzo bolesnymi miesiączkami, przeczytaj też nasz artykuł o bolesnym miesiączkowaniu i jego przyczynach.

Badanie drożności to tylko jeden element oceny. Diagnostyka obejmuje także wywiad, badanie ginekologiczne, USG narządu rodnego, a w zależności od sytuacji badania hormonalne, np. FSH czy LH. Standardy podkreślają, że badanie nasienia partnera powinno być zalecane już na początku diagnostyki. Dlatego warto, by na pierwszą wizytę przyszli oboje partnerzy: służy temu konsultacja partnerska w diagnostyce niepłodności.

HSG, Sono-HSG, HyCoSy i HyFoSy: czym się różnią?

Nazwy są podobne, ale opisują różne metody lub ich warianty:

Wytyczne ESHRE z 2023 roku uznają HyCoSy i HSG za wiarygodne metody oceny drożności jajowodów, porównywalne diagnostycznie. Wybór techniki zależy od preferencji lekarza i Pacjentki. ESHRE zwraca uwagę, że HyCoSy z solą lub pianką nie wymaga znieczulenia ogólnego ani promieniowania i pozwala w jednym badaniu ocenić jajowody i jamę macicy. Wytyczne NICE także wymieniają badanie USG z kontrastem jako skuteczną alternatywę dla HSG u kobiet bez obciążeń, jeśli wykonuje je doświadczony lekarz.

Czy pianka jest lepsza od soli? W metaanalizie z 2025 roku HyFoSy miało wyższą swoistość niż HyCoSy z solą i było oceniane jako mniej bolesne niż HSG. Autorzy podkreślają jednak, że dostępnych badań jest niewiele. ESHRE nie wskazuje jednego preferowanego środka, dlatego metodę dobiera lekarz.

Kiedy potrzebna jest inna metoda?

U Pacjentek z wyższym ryzykiem zmian w jajowodach wytyczne przewidują inne podejście. ESHRE zalicza do tej grupy m.in. przebyte zakażenie chlamydią, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie otrzewnej, rozpoznaną endometriozę i operacje w obrębie miednicy, w tym usunięcie jajowodu z powodu ciąży pozamacicznej. Wtedy lekarz może zaproponować laparoskopię z oceną drożności, która pozwala jednocześnie obejrzeć narządy miednicy.

Czy badanie drożności jajowodów boli?

Odczucia są indywidualne. W trakcie podawania płynu może pojawić się rozpieranie lub skurcze przypominające ból miesiączkowy. Według ESHRE częstość łagodnego, umiarkowanego i silnego bólu podczas HyCoSy jest podobna niezależnie od użytego środka.

Jeśli obawiasz się bólu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem. Zapytaj, czy możesz wcześniej przyjąć lek przeciwbólowy i jaki. Nie przyjmuj leku na własną rękę, jeśli masz alergie, przeciwwskazania lub przyjmujesz inne leki.

W którym dniu cyklu wykonać badanie?

Badanie planuje się zwykle po zakończeniu miesiączki, a przed owulacją, gdy można wykluczyć ciążę. Przykładowo jeden z brytyjskich szpitali NHS w informacji dla pacjentek planuje HyCoSy w ciągu 10 dni od początku miesiączki. Dokładny termin zależy jednak od długości i regularności Twojego cyklu. Jeśli miesiączki są nieregularne, ustal termin z lekarzem.

Przed badaniem lekarz upewnia się, że nie jesteś w ciąży i nie masz objawów aktywnej infekcji. Jeśli miesiączka się spóźnia, masz gorączkę, ból podbrzusza lub nietypową wydzielinę, skontaktuj się z rejestracją przed wizytą.

Jak przygotować się do badania?

Przy zapisie na Sono-HSG w CM Femmemedica zapytaj:

1. Na który dzień cyklu zaplanować badanie?
2. Czy potrzebna jest wcześniejsza konsultacja kwalifikująca?
3. Czy przed badaniem potrzebny jest wynik w kierunku chlamydii?
4. Czy możesz przyjąć lek przeciwbólowy i kiedy?
5. Czy obowiązują zalecenia dotyczące współżycia w cyklu badania?

Wytyczne NICE zalecają badanie w kierunku Chlamydia trachomatis przed zabiegami wymagającymi wprowadzenia narzędzi do macicy. Standardy PTMRiE i PTGiP wymieniają test PCR z kanału szyjki macicy przy podejrzeniu niedrożności jajowodów, a oznaczenie przeciwciał IgG można rozważyć jako badanie przesiewowe. W CM Femmemedica wykonasz test PCR w kierunku chlamydii oraz badanie przeciwciał Chlamydia trachomatis IgG. O tym, które z nich jest potrzebne, decyduje lekarz.

Zabierz na badanie wcześniejsze wyniki i opisy USG. Poinformuj lekarza o przebytych operacjach w obrębie miednicy, infekcjach, alergiach i przyjmowanych lekach. Praktyczne informacje znajdziesz na stronie przygotowanie do wizyty lub badania.

Jak wygląda Sono-HSG i ile trwa?

Badanie zaczyna się od oceny ginekologicznej i USG. Następnie lekarz wprowadza przez szyjkę macicy cienki cewnik, podaje sól fizjologiczną lub piankę i obserwuje jej przepływ w obrazie USG. W przywołanej informacji szpitala NHS sama procedura trwa 15–20 minut. Zarezerwuj jednak czas na całą wizytę, czyli przygotowanie, badanie i rozmowę z lekarzem.

Po badaniu mogą wystąpić przejściowe skurcze, niewielkie plamienie i wypływanie resztek płynu. Zwykle można wrócić do codziennych zajęć. Przy nasilonym lub utrzymującym się bólu, gorączce, obfitym krwawieniu albo niepokojącej wydzielinie skontaktuj się z lekarzem.

Co oznacza wynik badania?

Jeśli widać przepływ przez jajowód, oznacza to, że w czasie badania środek przez niego przeszedł. Według standardów PTMRiE i PTGiP prawidłowe wyniki HyCoSy/HyFoSy lub HSG są porównywalne z wynikami laparoskopii z oceną drożności. Prawidłowy wynik nie gwarantuje ciąży, bo płodność zależy także od owulacji, stanu macicy i nasienia.

Jeśli przepływu nie widać, nie zawsze oznacza to trwałą niedrożność. Na obraz może wpłynąć np. przejściowy skurcz jajowodu. Wynik nieprawidłowy lub niejednoznaczny może być wskazaniem do dalszej diagnostyki, np. laparoskopii lub histeroskopii. Sono-HSG jest badaniem diagnostycznym, a nie zabiegiem udrażniającym jajowody. Lekarz omówi z Tobą wynik i kolejne kroki.

Badanie drożności jajowodów w CM Femmemedica w Krakowie

W CM Femmemedica wykonujemy dwa warianty badania: Sono-HSG z pianką (HyFoSy) oraz Sono-HSG z solą fizjologiczną. Ceny obu wariantów znajdziesz w sekcji pytań i odpowiedzi oraz w cenniku. Autorkami artykułu są lek. Magdalena Homa-Gołda, lek. Paulina Pietrzyk i lek. Ewa Zabiegło; pozostałych lekarzy poznasz na stronie zespołu CM Femmemedica. Więcej o opiece ginekologicznej przeczytasz na stronie ginekologii.

Jeśli dopiero planujesz starania, zajrzyj do artykułu jak przygotować się do ciąży.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.